Leren denken als een designer met behulp van heuristieken

Met de toegenomen populariteit van ‘Design Thinking’ verandert niet alleen de rol van de designer, maar ook van mensen in het productontwikkeling proces die traditioneel niet de ‘design’-competentie worden toegeschreven. Het klantgericht ontwikkelen van een product of dienst in een multidisciplinair team is een groot creatieproces geworden waarin iedereen de rol van designer aanneemt. Iets waarin niet iedereen zich meteen thuis voelt.

De activiteiten die nodig zijn om binnen een ‘human centered design’ proces tot een levensvatbaar product te komen zijn duidelijk verschillend van een meer traditionele ‘blue sky thinking’ aanpak. Het vraagt van mensen om bij het ontwerp van producten om op een ander abstractieniveau te kunnen denken.

De continue stroom van (klant)inzichten wordt in eerste instantie vaak als beperkend ervaren. Verschijnselen als ‘design fixation’ (het moeilijk kunnen loslaten van een eerste idee of de vergelijking met een ander product of eerdere ervaring) en het assimiliatie effect (conclusies trekken door de correlatie van onderdelen te zien die overeenstemmen met je eigen verwachtingen) komen veel sneller aan het licht. Een productowner bijvoorbeeld, zal een idee sneller ‘goed’ vinden als het idee past binnen het budget van het project. En een developer gaat vaker voor een idee wat technologisch haalbaar (of uitdagend) lijkt op dat moment. Het is de taak van de designer om niet alleen de behoefte van de consument (de mens voor wie uiteindelijk wordt ontworpen) in de gaten te houden, maar ook om zijn teamleden voldoende creatief vertrouwen te geven om beslissingen te nemen die het product uiteindelijk ten goede komen.

Denken als een designer

Goede designers kunnen een hoog abstractieniveau doorvertalen naar concrete artifacts. Daarvoor heeft de designer verschillende skills tot zijn beschikking. Uit de kennis van design-theorie haalt de designer vaak inzichten op het gebied van esthetiek. Daarnaast is een goede eigenschap van veel designers nieuwsgierigheid. Dat zorgt ervoor dat het ontdekken van nieuwe manieren dingen uitproberen in de dagelijkse praktijk van de designer zijn opgenomen. Gek genoeg zijn ook veel activiteiten van designers gebaseerd op precendenten. Best-practices, design patterns en eerdere ervaringen worden bewust en onbewust toegepast in het creatieproces. Zo ontstaan internetconventies en zijn ook de usability heuristieken van Nielsen voor een groot deel gemeengoed geworden.

In het artikel ‘Design Heuristics as Conceptual Repetoire’ worden bovenstaande skills toegewezen aan het ‘conceptuele repetoire’ van de designer. Voor teamleden in een multidisciplinair team zonder design achtergrond lijkt het vaak een moeilijke opgave om zichzelf deze skills aan te leren om op een bepaald niveau toe te kunnen passen in het creatieproces van een product of dienst. Iets wat bij een ‘Design Thinking’ aanpak van essentieel belang is.

Design heuristieken zouden goede ezelsbruggetjes kunnen zijn om te helpen bij het denken in een creatief proces.

 

Heuristieken to the rescue

Al in de jaren negentig publiceerde onderzoeker Jakob Nielsen de ’10 heuristieken van User Interface design’. Voor wie er onbekend mee is, heuristieken zijn een soort vuistregels die ervoor zorgen dat je ‘systematisch en methodisch op uitvindingen en ontdekkingen te komen’ (Wikipedia).

Waar de heuristieken van Nielsen zich vooral richtten op de verbetering van usability van websites en internetapplicaties, zijn er veel onderzoeken die laten zien wat de invloed is van heuristieken bij het nemen van beslissingen. Denk aan de onderzoeken van Kahneman of de beïnvloedingsprincipes van Cialdini.

Een case-study uit 2014 onderzoekt hoe heuristieken gebruikt kunnen worden om een creatief proces te verbeteren. Een groep studenten met verschillende academische achtergronden in design hebben gedurende een opdracht 77 zogenaamde ‘design-heuristieken’ meegekregen. In het onderzoek werd gekeken naar de invloed van de design-heuristieken op de creativiteit in het creatieproces.

Het resultaat van deze case study wees uit dat de toegepaste heuristieken vanaf de initiële ideation in het creatieve proces een blijvende invloed hebben op iedere iteratie. En dat ze van grote waarde kunnen zijn bij de ondersteuning van creativiteit van individuele teamleden en de praktische uitvoering van ideeën.

Het gebruik van design-heuristieken lijkt dus een interessant concept voor de  ondersteuning van het creatieve Design Thinking proces waar teamleden met een niet-design achtergrond wel wat ondersteuning kunnen gebruiken bij het ontdekken van hun individuele creativiteit en het (opnieuw) vormen van ideëen.

In de lijst met de 77 design-heuristieken staan er vast een aantal die je niet gauw kunt toepassen in jouw vakgebied, omdat jij je (ook) meer bezig houdt met de ontwikkeling van digitale producten en diensten. Misschien is het een goed idee om de ’50 digital design heuristics’ te ontwikkelen. Suggesties?

#Creatie #design thinking #Heuristieken

Meer leren?

Wil je meer leren over Design Thinking? Schrijf je dan in voor onze 2-daagse training foundation Design Thinking.